Metal işleme atölyesi ve fabrikasyon tesisi, aynı çatı altında birbirinden çok farklı riskleri barındırır: sac kesimde keskin kenar, kaynakta ark ve sıçrantı, taşlamada uçan parça ve kıvılcım, preste ezilme, boyahanede çözücü buharı. Çalışan gün içinde birkaç istasyon arasında dolaştığından koruyucu donanımı tek bir işe göre seçmek yetmez. Bu sayfada metal işleme tesisini iş istasyonlarına ayırıp her birinde gereken donanımı, ardından etiketlerde göreceğiniz standartları anlatıyoruz.
Metal işlemede öne çıkan riskler
- Kesilme: Sac levha kenarı, talaş, lazer ve plazma kesim sonrası çapak. El yaralanmalarının başlıca kaynağı, çoğu zaman derin ve tendon seviyesine inen kesiklerdir.
- Isı ve sıçrantı: Kaynak arkı, sıcak metal parça, taşlama kıvılcımı, ergimiş damla. Hem ele hem giysiye hem gözlere yönelir.
- Optik radyasyon: Ark kaynağında ultraviyole ve görünür ışık; korumasız gözde ark yanığı, uzun vadede katarakt riski.
- Uçan parça ve toz: Taşlama, zımpara ve tel fırçada yüksek hızla fırlayan metal parçacıkları; alüminyum ve paslanmaz tozunun solunması.
- Gürültü ve titreşim: Pres, giyotin makas, pnömatik alet ve taşlama motoru. Vardiyanın büyük kısmı 85 dB üzerinde geçer.
- Ezilme ve sıkışma: Pres, abkant ve konveyör hatlarında el ve parmak; ağır parça taşımada ayak.
- Kimyasal: Kesme yağı, soğutma sıvısı, yağ çözücü ve boya. Uzun süreli cilt teması ve buhar soluma.
- Elektrostatik boşalma: Toz boya kabini ve çözücü bulunan alanlarda tutuşma kaynağı olabilir.
İş istasyonuna göre koruyucu donanım
Sac kesim, çapak alma ve talaşlı imalat
Kesilmeye karşı en yüksek seviyeli koruma bu istasyonlarda gerekir. Levha taşıma ve çapak alma için EN 388'e göre yüksek kesilme seviyeli kesilmeye dayanıklı eldivenler; bilek üstünü de koruyan işlerde kesilmeye dayanıklı kolluklar eklenir. Torna ve freze başında dönen parçaya kapılma riski nedeniyle bol eldiven kullanılmaz; ince, elle bütünleşen modeller ve kesme yağına karşı sıvı geçirmez kaplama tercih edilir. Uçan talaşa karşı iş güvenliği gözlüğü istasyonun giriş şartıdır.
Kaynak ve kesme
Kaynakçı için donanım bir bütündür: ark ışınına karşı otomatik kararan kaynak maskesi, sıçrantıya karşı kaynak eldivenleri (MIG/MAG için Tip A, TIG için Tip B), deri önlük ya da kaynak tulumu ve alev geciktirici giysi. Hangi kaynak yöntemine hangi ürünün uyduğunu kaynak seçim rehberi üç soruyla belirler; ayrıntılı yazımız kaynak işinde koruyucu donanım seçimi. Taşlama ve plazma kesimde maske yerine yüz siperi ve gözlük birlikte kullanılır.
Sıcak parça, ısıl işlem ve döküm
Fırından çıkan parça, ısıl işlem sepeti ve sıcak kalıp için ısı ve aleve dayanıklı eldivenler gerekir; EN 407 temas ısısı seviyesi parçanın sıcaklığına göre seçilir. Gövde için alev geciktirici giyim tek katman değil sistem olarak düşünülmeli; içe giyilen sentetik tişört alev anında eriyip yapışır. Isı ve alev korumasının mantığını EN 407 ve EN ISO 11612 yazısında anlattık.
Montaj, pres ve malzeme taşıma
Ağır parça taşımada aşınmaya dayanıklı deri eldivenler ve burnu korumalı güvenlik ayakkabısı; montaj hattında el becerisi için ince kaplamalı genel amaçlı eldivenler. Forklift ve vinç trafiği olan sahalarda yüksek görünürlüklü giyim gerekir. Pres ve giyotin başında işitme koruma sürekli takılır; kulak tıkaçları tek başına ya da kulaklıkla birlikte kullanılabilir.
Yağ, soğutma sıvısı ve boyahane
Kesme yağı ve yağ çözücüyle çalışan istasyonlarda kimyasal dayanıklı eldivenler; kısa süreli ve sık değiştirilen işler için tek kullanımlık nitril eldivenler. Toz boya kabini ve çözücü bulunan alanda elektrostatik yük biriktirmeyen eldiven ve giysi tutuşma riskini düşürür. Boya buharı solunum koruması gerektirir; bu ürün grubu kataloğumuzda henüz yer almadığından burada yalnızca riski hatırlatıyoruz.
Metal işlemede karşınıza çıkan standartlar
- EN 388:2016+A1:2018 — eldivende aşınma, kesilme (coupe ve TDM), yırtılma, delinme. Sac işinde TDM harfi (A–F) belirleyicidir; EN 388 rehberi.
- EN 407:2020 — ısıya karşı eldiven: alev davranışı, temas ısısı, konvektif ve radyant ısı, küçük ve büyük ergimiş metal sıçraması.
- EN 12477:2001+A1:2005 — kaynak eldivenleri; Tip A (dayanıklılık) ve Tip B (el becerisi) ayrımı.
- EN ISO 11611:2015 — kaynak ve benzeri işlerde koruyucu giyim, Sınıf 1/2 (15 ve 25 damla). EN ISO 11612:2015 — ısı ve aleve karşı giyim, A1/A2, B, C, D, E, F kodları.
- IEC 61482-2:2018 — elektrik ark flaşına karşı giyim; pano ve şalt işleri yapan bakım ekipleri için, ark flaş yazısı.
- EN 1149-5:2018 ve EN 16350:2014 — elektrostatik yük dağıtan giysi ve eldiven; ATEX alanlarında antistatik giyim.
- EN ISO 21420:2020 — tüm koruyucu eldivenlerin genel gereklilikleri.
- EN ISO 374-1:2016+A1:2018 — kesme yağı ve çözücüye karşı kimyasal eldiven; permeasyon süreleri.
- EN ISO 20345:2022 — burun korumalı güvenlik ayakkabısı; metal işinde S1P/S3 ve ergimiş metale karşı ek işaretler; işaretler rehberi.
- Göz ve yüz koruma: EN 166:2001 ile birlikte kaynak filtreleri için EN 169, UV için EN 170 ve parlama için EN 172 geri çekildi; yerlerini EN ISO 16321-1:2022 ve kaynak filtreleri için EN ISO 16321-3:2022 aldı. Eski işaretleme piyasada hâlâ bulunur; işaretlerin okunuşu.
CE işareti bir kalite ödülü değil uygunluk beyanıdır; kaynak ve ısı koruması gibi ürünlerin çoğu Kategori II ve III kapsamına girer, yani bağımsız kuruluş denetiminden geçer.
Metal işleme için ürün grupları
Kataloğumuzda metal işleme ve fabrikasyona yönelik ürünler şu gruplarda: el koruma, kol koruma, kaynak güvenliği, alev geciktirici giyim, iş elbiseleri, göz koruma, işitme koruma, ayak koruma ve endüstriyel ilk yardım.
Hangi eldivenin sizin istasyonunuza uyduğunu eldiven seçim rehberi, kaynak donanımını kaynak seçim rehberi yönlendirir. Yalnızca kaynak ağırlıklı işletmeler için kaynak sanayi, makine parkı ve bakım ağırlıklı işler için makina ve ekipman sayfalarına bakabilirsiniz.