"Antistatik" kelimesi en sık yanlış anlaşılan İSG terimlerinden biridir. EN 1149-5:2018 — Koruyucu Giyim, Elektrostatik Özellikler standardının amacı, elektrik çarpmasından korumak değildir. Amacı, giysinin biriktirdiği statik elektriğin bir kıvılcımla boşalıp patlayıcı bir ortamı ateşlemesini önlemektir.
Neye karşı, neye karşı değil?
EN 1149-5, ATEX bölgeleri içindir: yanıcı gaz/buhar veya yanıcı toz bulunan ortamlar (rafineri, kimya tesisi, yakıt elleçleme, boya/solvent, tahıl/toz). Standart, ortamın minimum tutuşma enerjisi ≥ 0,016 mJ olduğu durumlar için geçerlidir.
Şunları KAPSAMAZ: şebeke gerilimi/canlı elektrik işi (yalıtım değildir), ark flaş koruması (o IEC 61482'dir), ve oksijence zengin ortamlar.
Performans: yüzey direnci veya yük yarılanma
Bir giysi şu yollardan biriyle uygundur:
- Yüzey direnci (EN 1149-1): en az bir yüzeyde ≤ 2,5 × 10⁹ Ω, ya da
- Yük yarılanma süresi (EN 1149-3): yükün yarısının ≈ 4 saniyeden kısa sürede boşalması.
En kritik nokta: topraklama zinciri
Antistatik giysi tek başına hiçbir işe yaramaz. Statik yükün bir "yere boşalma yolu" olması gerekir. Bu yüzden giysi, topraklı bir sistemin parçası olarak çalışır:
- Topraklı/iletken ayakkabı (ör. ESD/antistatik iş ayakkabısı) ve iletken zemin ile birlikte kullanılmalı.
- Giysi tamamen kapalı giyilmeli; antistatik dış katman, uyumsuz iç giysileri örtmeli.
- Patlayıcı bölgede giysiyi çıkarmayın/açmayın (çıkarmak yük üretir).
Antistatik giysiyi yalıtkan ayakkabı veya yalıtkan zeminle giymek, sertifikayı pratikte geçersiz kılar.
Yaygın hatalar
- "Antistatik = elektrikten korur" sanmak — en tehlikeli yanılgı. Statik kıvılcım ateşlemesini önler, çarpmayı değil.
- Topraklama olmadan giymek — ESD ayakkabı + iletken zemin olmadan koruma anlamsızdır.
- Açık/yarım giymek — sürekli iletken yüzeyi bozar.
- Kalıcı sanmak — yüzey işlemli kumaşlar yıkama, aşınma, kir ve düşük nem ile özelliğini yitirir.
Antistatik özellik genellikle alev geciktirici giyimle birlikte gelir; seçenekler için FR giyim ve iş elbiseleri kategorilerine bakabilirsiniz. Eldiven tarafında elektrostatik için ayrı bir standart (EN 16350) kullanılır.