Makina ve ekipman sektörü, parça imalatından montaja, devreye almadan sahada bakıma kadar geniş bir iş yelpazesini kapsar. Aynı işletmede talaşlı imalat tezgâhı, kaynak istasyonu, hidrolik test ünitesi ve montaj hattı yan yana çalışır; bakım ekibi ise müşteri sahasında, çoğu zaman çalışan makinenin dibinde iş görür. Riskler değişkendir, donanım da ona göre değişmelidir. Bu sayfada işi imalat, montaj, test ve saha bakımı olarak ayırıp her birinde gereken koruyucu donanımı ve etiketteki standartların anlamını anlatıyoruz.
Makina ve ekipman işinde öne çıkan riskler
- Kesilme ve delinme: İşlenmiş parça kenarı, talaş, sac ve profil çapağı, keskin alet. El yaralanmalarının başlıca kaynağı.
- Sıkışma ve ezilme: Hareketli parça, dişli, kayış-kasnak, hidrolik silindir, pres. Bakımda enerji kesilmeden (kilitleme-etiketleme yapılmadan) makineye müdahale en tehlikeli anlardır.
- Isı ve sıçrantı: Kaynak, taşlama kıvılcımı, sıcak yağ ve hidrolik sıvı, yeni işlenmiş sıcak parça, egzoz ve ısı eşanjörü.
- Uçan parça: Taşlama, tel fırça, basınçlı hava ile temizlik, yay ve segman sökümü.
- Kimyasal ve yağ: Kesme yağı, hidrolik yağ, gres, yağ çözücü, boya ve tiner. Uzun süreli cilt teması dermatit ve yağ aknesi yapar.
- Gürültü ve titreşim: Pnömatik alet, taşlama, pres, test ünitesi. Bakım işinde titreşimli el aleti kullanımı uzun vadede el-kol titreşim sendromu riskidir.
- Elektrik: Pano ve sürücü bakımında elektrik çarpması ve ark flaşı.
İş bazında koruyucu donanım
Talaşlı imalat ve parça işleme
Torna, freze ve CNC başında bol eldiven dönen parçaya kapılma riski yarattığından kullanılmaz; parça yükleme-boşaltma ve ölçüm sırasında ise ince, elle bütünleşen kesilmeye dayanıklı eldivenler takılır, tezgâh çalışırken çıkarılır. Kesme yağına karşı sıvı geçirmez kaplama ve yağlı yüzeyde kavrama önemlidir. Uçan talaşa karşı iş güvenliği gözlüğü istasyonun giriş şartı, numaralı gözlük kullananlar için gözlük üstü gözlükler pratik çözümdür.
Kaynak, taşlama ve sıcak işler
Şase ve gövde kaynağında kaynak eldivenleri (MIG/MAG için Tip A, TIG için Tip B), deri önlük ve alev geciktirici giysi; hangi yönteme hangi ürünün uyduğunu kaynak seçim rehberi üç soruyla belirler. Yeni kaynaklanmış ya da fırından çıkmış parçayı tutmak için ısı ve aleve dayanıklı eldivenler ayrı bir gruptur; EN 407 temas ısısı seviyesi parçanın sıcaklığına göre seçilir. Taşlamada gözlük yetmediğinde yüz siperi eklenir. Isı korumasının mantığı EN 407 ve EN ISO 11612 yazısında.
Montaj ve test
Montaj hattında el becerisi belirleyicidir: avuç içi poliüretan ya da nitril kaplı genel amaçlı eldivenler cıvata, hortum ve konnektör işinde hassasiyeti korur. Ağır gövde ve şase taşımada aşınmaya dayanıklı deri eldivenler ve burnu korumalı güvenlik ayakkabısı. Hidrolik ve pnömatik testte basınçlı sıvı fışkırmasına karşı gözlük ve uzun kollu iş elbiseleri; test ünitesi ve pres çevresinde işitme koruma.
Saha bakımı ve servis
Bakım teknisyeni işletmenin en değişken risk profiline sahiptir: bugün soğuk hava deposunda kompresör, yarın fırın hattında redüktör, öbür gün şantiyede vinç. Çantasında en az iki eldiven türü bulunur: mekanik işler için kesilmeye dayanıklı eldiven, yağlı ve kimyasal işler için kimyasal dayanıklı eldiven. Kışın açık sahada soğuk koruyucu eldivenler ve termal giyim. Elektrik panosunda çalışıyorsa ark flaşına karşı alev geciktirici giyim ve yalıtkan eldiven; müşteri sahasında forklift trafiği varsa görünür yelek. Kilitleme-etiketleme prosedürü hiçbir koruyucu donanımın yerini tutmaz; makine enerjisi kesilmeden parçaya el sürülmez.
Atölyede ilk yardım
Kesik, yanık ve ezilme kazasında ilk dakikalar belirleyicidir. İş yerine uygun ilk yardım seti her atölyenin asgari donanımı; büyük tesislerde otomatik eksternal defibrilatör giderek standart hale geliyor.
Makina ve ekipman işinde karşınıza çıkan standartlar
- EN 388:2016+A1:2018 — eldivende aşınma, kesilme (coupe ve TDM), yırtılma, delinme; parça işlemede TDM harfi (A–F) belirleyicidir, EN 388 rehberi.
- EN 407:2020 — ısıya karşı eldiven; alev davranışı, temas ısısı, konvektif ve radyant ısı, ergimiş metal sıçraması seviyeleri.
- EN 12477:2001+A1:2005 — kaynak eldivenleri; Tip A ve Tip B ayrımı.
- EN ISO 11611:2015 ve EN ISO 11612:2015 — kaynak ve ısı-alev koruyucu giyim; IEC 61482-2:2018 — pano bakımı için ark flaş korumalı giyim.
- EN ISO 21420:2020 — tüm koruyucu eldivenlerin genel gereklilikleri; el becerisi seviyesi montaj işinde önemlidir.
- EN ISO 374-1:2016+A1:2018 — yağ, hidrolik sıvı ve çözücüye karşı kimyasal eldiven; permeasyon süreleri.
- EN 511:2006 — saha bakımında soğuğa karşı eldiven; seviyeler.
- EN 16350:2014 — patlayıcı ortamda çalışan bakım ekibi için elektrostatik yük dağıtan eldiven; antistatik giyim yazısı.
- EN ISO 20345:2022 — güvenlik ayakkabısı; atölyede S1P/S3, yağlı zeminde SR kayma direnci; işaretler rehberi.
- Göz koruma: EN 166:2001 ile birlikte UV için EN 170 ve parlama için EN 172 geri çekildi; yerlerini EN ISO 16321-1:2022 aldı. Eski işaretleme piyasada hâlâ bulunur; işaretlerin okunuşu.
CE işareti bir kalite ödülü değil uygunluk beyanıdır; ısı ve kaynak koruması gibi ürünlerin çoğu Kategori II ve III kapsamına girer.
Makina ve ekipman için ürün grupları
Kataloğumuzda makina ve ekipman işine yönelik ürünler şu gruplarda: el koruma, kol koruma, kaynak güvenliği, göz koruma, iş elbiseleri, iş tulumu ve pantolonu, işitme koruma, ayak koruma ve endüstriyel ilk yardım.
Eldiveni eldiven seçim rehberi, kaynak donanımını kaynak seçim rehberi ile seçebilirsiniz. Sac ve konstrüksiyon ağırlıklı işler için metal işleme ve fabrikasyon, seri üretim hatları için üretim sanayi sayfalarına bakabilirsiniz.