İş güvenliği gözlüğünün çerçevesinde ve camında küçük harf-rakam dizileri vardır; çoğu kullanıcı bunları okumaz. Oysa bu kodlar, EN 166:2001 — Kişisel Göz Koruyucular standardına göre gözlüğün tam olarak neye karşı koruduğunu söyler. Tam bir ürün çerçeve + cam (oküler) olarak ayrı ayrı işaretlenir ve gerçek koruma, ikisinin daha düşük değeriyle sınırlıdır.
Camdaki işaretler ve sırası
Cam üzerinde tipik sıra: shade numarası (varsa) – üretici – optik sınıf – mekanik direnç – kullanım alanı – K – N.
Optik sınıf (1–3): netlik, koruma değil
Bu, camın optik kalitesini yani ne kadar süre kesintisiz takılabileceğini gösterir, koruma seviyesini değil:
- Sınıf 1: en yüksek kalite — sürekli/gün boyu kullanım
- Sınıf 2: aralıklı kullanım
- Sınıf 3: yalnızca kısa süreli kullanım
Mekanik direnç (darbe): S / F / B / A
- S: artırılmış sağlamlık (temel)
- F: düşük enerjili darbe, 45 m/s — gözlüklerin ulaşabileceği en üst değer
- B: orta enerjili darbe, 120 m/s — goggle'ların üst değeri
- A: yüksek enerjili darbe, 190 m/s — yüz siperlerinin değeri
Harfin sonunda T varsa (FT/BT/AT), darbe direnci uç sıcaklıklarda da (−5 °C…+55 °C) doğrulanmıştır.
Kullanım alanı: 3 / 4 / 5 / 8 / 9
- 3: sıvılar (damla/sıçrama)
- 4: iri toz partikülleri
- 5: gaz ve ince toz
- 8: kısa devre elektrik arkı
- 9: ergimiş metal ve sıcak katılar
3/4/5 alanları genellikle tam oturan goggle gerektirir; klasik gözlük bunları karşılamaz.
K ve N: anti-çizik ve buğu önleyici
K = ince partiküllere karşı yüzey direnci (anti-çizik); N = buğulanmaya karşı direnç (anti-fog). Tozlu/nemli işlerde N kritik önemdedir — buğulanan gözlüğü işçi çıkarır ve koruma ortadan kalkar.
Filtre standartları ve shade sistemi
Renkli/filtreli camlarda shade numarası bulunur — yüksek numara = daha koyu, daha az ışık geçişi. Koyuluk darbe korumasını artırmaz; filtreyi ışın kaynağına göre seçersiniz:
- EN 170: UV filtreleri
- EN 172: endüstriyel güneş ışığı filtreleri (sahada güneş parlaması — tüketici güneş gözlüğü değil)
- EN 169: kaynak filtreleri (işlem ve akıma göre shade — bkz kaynak donanımı rehberi)
Sık yapılan hatalar
- Optik sınıfı koruma seviyesi sanmak: 1/2/3 sadece netlik/kullanım süresidir.
- Koyu camı "daha korumalı" sanmak: tint ışık filtresidir, darbe direnci S/F/B/A harfindedir.
- Tüketici güneş gözlüğünü iş gözlüğü gibi kullanmak: bunlar EN 166/EN 172 sertifikalı değildir, yan koruma ve darbe dayanımı yoktur.
Yeni standart: EN ISO 16321'e geçiş
Önemli bir güncelleme: EN 166 (ve kaynak/UV filtre standartları EN 169/170/172) yerini yeni uluslararası standart EN ISO 16321'e bırakıyor. Resmî AB listesinde EN 166 11 Kasım 2024 itibarıyla geri çekildi; 11 Kasım 2025'ten sonra yeni ürün sertifikasyonu EN ISO 16321'e göre yapılacak. Mevcut EN 166 sertifikalı ürünler ise doğal süreleri bitene kadar (en geç ~2029) piyasada kalabilir. Yani bir süre her iki işareti de göreceksiniz — bu yazıdaki kodları okumak EN 166 ürünleri için geçerliliğini koruyor; yeni alımlarda EN ISO 16321 işaretini de sorgulayın.
Sertifikalı seçenekler için göz koruma ve iş güvenliği gözlükleri kategorilerine; geniş kapsama için yüz koruyucular & vizörler'e bakabilirsiniz.