Kaynak, atölyedeki en yoğun tehlike yelpazesini bir arada barındıran işlerden biridir: sıçrayan ergimiş metal ve cüruf, 1000 °C'yi aşan temas yüzeyleri, arkın yaydığı ultraviyole ve kızılötesi radyasyon, kaynak dumanı ve yüksek ses. Bu yüzden kaynakçının korunması tek bir ürünle değil, birbirini tamamlayan bir donanım setiyle sağlanır. Aşağıda seti baştan ayağa, hangi standardın neyi garanti ettiğini de belirterek ele alıyoruz.
1. El ve kol koruması
Kaynakçı eldiveni, sıradan bir iş eldiveninden farklı olarak hem temas ısısına hem kısa süreli aleve hem de sıçrayan metale karşı tasarlanır. Burada referans standart EN 12477'tir ve eldivenler iki sınıfa ayrılır: el becerisi gerektiren ince işler için Tip B (TIG), yüksek ısı yükü olan işler için Tip A (MIG/MAG, elektrot). Dikişlerde Kevlar® / para-aramid iplik kullanılması, dikişin ısıyla erimesini önlediği için pratikte çok önemlidir.
TIG kaynağında parmak hassasiyeti öncelikliyse ince keçi derisi bir Tip B model, ağır elektrot işinde ise uzun manşetli bir Tip A model tercih edin. Katalogdaki kaynak eldivenleri içinde her iki uç da bulunuyor; örneğin EUROWELD 100 TIG ince iş için, EUROWELD 300 Tip A ise 15 cm manşetiyle ağır iş için konumlanır.
2. Göz ve yüz koruması
Kaynak arkı, çıplak gözle bakıldığında saatler içinde "kaynakçı körlüğü" (fotokeratit) denilen ağrılı bir geçici hasara yol açabilen yoğun UV/IR yayar. Korumanın iki katmanı vardır:
- Kaynak maskesi / başlığı: Arkın doğrudan parlaklığını filtreler. Pasif başlıklarda sabit bir shade (karartma) numarası bulunur; otomatik karartmalı modeller arka tepki vererek anında kararır. İşin akımına göre genelde shade 9–13 aralığı kullanılır. WELTEK Flip-Up Kaynak Başlığı (Shade 11, optik sınıf 1) tipik bir elektrot/MIG işi için uygundur.
- Koruyucu gözlük: Maske kaldırıldığında taşlama ve cüruf temizliği sırasında gözü korur. Oksi-gaz ve kesme işlerinde ise renkli filtreli kaynak gözlükleri kullanılır — örn. DUOLUX P Shade 5.
Şeffaf koruyucu gözlük tarafında göz koruma kategorisindeki EN 166 sertifikalı modeller, taşlama fazı için temel gereksinimi karşılar.
3. Gövde, kol ve bacak koruması
Sıçrayan metal kıvılcımı saniyeler içinde sentetik kumaşı eritir; bu yüzden kaynakçı giysisi EN ISO 11611'e (kaynakçı koruyucu giyimi) göre sertifikalı olmalıdır. Standart sıçrama ve radyan ısı yüküne göre Sınıf 1 ve Sınıf 2 ayrımı yapar: kabaca Sınıf 1 daha düşük sıçramalı işler (gaz kaynağı, hafif elektrot), Sınıf 2 ise yüksek sıçramalı/ağır işler (MMA, yüksek akımlı MIG/MAG, baş üstü ve kapalı alan) içindir — testte Sınıf 1 en az 15, Sınıf 2 en az 25 sıçrama damlasına dayanır. Klasik çözüm bölünmüş inek derisidir: WELTEK Soudeur Kaynak Ceketi ve tamamlayıcı WELTEK kaynakçı önlüğü bu sınıfta yer alır. Tüm seçenekler için kaynak önlükleri & tulumları kategorisine bakabilirsiniz.
Önemli bir sınır: EN ISO 11611, yalnızca kaynak sırasında kısa süreli kazara temasta ~100 V'a kadar yalıtım sağlar; ark flaş (elektrik arkı) koruması değildir. Pano/canlı iş ark riski için ayrı bir standart (IEC 61482) gerekir. Isı/alev giyim kodlarını ayrıntılı okumak için EN 407 ve EN ISO 11612 yazımıza bakın.
4. Solunum ve işitme
Kaynak dumanı (özellikle paslanmaz ve galvanizde) ciddi bir solunum riskidir; kapalı alanda mutlaka uygun filtreli maske ve havalandırma gerekir. Yüksek desibelli taşlama ve çekiçleme işlerinde de kulak koruyucu ihmal edilmemelidir.
Donanımı tek tek değil, yaptığınız kaynak türüne göre bir set olarak düşünün. Hangi eldiven + maske + giysi kombinasyonunun işinize uyduğunu birkaç soruyla bulmak için Kaynak KKD Seçim Rehberi'ni kullanabilirsiniz.
Tüm kaynak donanımını tek sayfada görmek için kaynak güvenliği kategorisine, sektöre özel çözümler için Kaynak Sanayi sayfasına göz atın.