Tarım ve hayvancılık, kazaların en çok hafife alındığı sektörlerden biri. Çalışan çoğu zaman aile işletmesinde ya da mevsimliktir, iş güvenliği eğitimi almamıştır ve "hep böyle yapılır" alışkanlığıyla çalışır. Oysa riskler ağırdır: tarım ilacı zehirlenmesi, traktör devrilmesi, PTO miline kapılma, hayvan tepmesi, budama kesiği ve zoonoz hastalık. Bu sayfada tarım işini tarla-sera, ilaçlama, hayvancılık ve makine olarak ayırıp her birinde gereken koruyucu donanımı ve etiketteki standartların anlamını anlatıyoruz.
Tarım ve hayvancılıkta öne çıkan riskler
- Tarım ilacı ve gübre: Pestisit, herbisit, fungisit; cilt yoluyla emilim, buhar soluma, göze sıçrama. Kronik maruziyet etkisi yıllar sonra çıkar.
- Makine ve PTO: Traktör kuyruk mili, balya makinesi, silaj makinesi, pulluk. Bol giysi ve eldiven kapılma sebebidir.
- Kesik ve batma: Budama makası, testere, dikenli tel, diken, bağ bıçağı.
- Hayvan kaynaklı: Tepme, sıkıştırma, ısırık; brusella, şarbon, kuduz gibi zoonozlar; gübre ve idrarla temas.
- Hava ve güneş: Uzun süre güneş altında çalışma, sıcak çarpması; kışta ahır ve serada nem ve soğuk.
- Toz ve biyolojik partikül: Tahıl tozu, saman, küf sporu, hayvan tüyü; "çiftçi akciğeri" gibi alerjik hastalıklar.
- Kayma ve düşme: Çamurlu tarla, ıslak ahır zemini, sera oluğu, samanlık merdiveni, traktör basamağı.
İş bazında koruyucu donanım
Tarla, bağ-bahçe ve sera
Hasat, budama ve dikimde el sürekli çalışır. Budama ve bağ işinde kesilmeye dayanıklı eldivenler, dikenli bitki ve telde deri eldivenler, hasat ve fide işinde ince kaplamalı genel amaçlı eldivenler. Çamurlu ve ıslak zeminde su geçirmez iş botları; serada nemli ve sıcak ortamda nefes alan, hafif ayakkabı. Uzun kollu iş elbiseleri güneşe ve bitki özsuyuna karşı cildi örter. Budama sırasında sıçrayan dal için iş güvenliği gözlüğü.
İlaçlama ve gübreleme
Tarımın en ölümcül işi ve en çok korumasız yapılanı. İlaç hazırlama ve püskürtmede kimyasal dayanıklı eldivenler (nitril, ürün etiketine göre EN ISO 374 Tip A/B), gövde için tek kullanımlık koruyucu tulum (sıvı sıçramasına karşı Tip 6, sisleme ve yoğun püskürtmede Tip 4), göze sıçramaya karşı kapalı gözlük ve solunum koruması; solunum ürün grubu kataloğumuzda henüz yer almadığından burada yalnızca riski hatırlatıyoruz. Eldiven kirlenince ya da permeasyon süresi dolunca değiştirilir; ilaçlama giysisi ev çamaşırıyla yıkanmaz. Ayrıntı için EN ISO 374 permeasyon ve Tip 6 giyim yazıları.
Hayvancılık, ahır ve süt sağımı
Gübre, idrar ve doğum sıvısıyla temas biyolojik risk demektir: sıvı geçirmez, EN ISO 374-5 virüs korumalı eldiven; kısa işlerde tek kullanımlık eldivenler; ıslak ahır zemininde kaymaz, yıkanabilir güvenlik botu. Büyükbaş yanında çalışırken burnu korumalı bot tepme ve basmaya karşı tek gerçek korumadır. Kışın ahır ve açık merada soğuk koruyucu eldivenler ve termal giyim.
Traktör, tarım makinesi ve bakım
PTO ve hareketli parça yakınında bol giysi, sarkan ip ve eldiven kapılma sebebidir: dar kesimli iş tulumu ve makine çalışırken eldivensiz çalışma kuralı. Bakım ve yağlama için yağa dayanıklı eldiven, kaynak onarımında ısıya dayanıklı eldiven ve önlük. Yol üzerinde traktörle giden ya da yol kenarında çalışan herkes reflektif yelek taşır. Makine ve bakım işinin ayrıntısı makina ve ekipman sayfasında.
Çiftlikte ilk yardım
Tarla ve mera sağlık kuruluşuna en uzak iş yerleridir. Traktörde ve ahırda ilk yardım seti; ilaçlama yapılan işletmede göz yıkama solüsyonu; büyük çiftlik ve tarımsal işletmelerde otomatik eksternal defibrilatör ambulansın ulaşma süresini telafi eden tek önlemdir.
Tarımda karşınıza çıkan standartlar
- EN ISO 374-1:2016+A1:2018 — kimyasallara karşı eldiven; Tip A/B/C ve test kimyasalı harfleri, ilaç etiketiyle eşleştirilir; permeasyon yazısı.
- EN ISO 374-5:2016 — mikroorganizmalara karşı eldiven; hayvancılıkta "VIRUS" işareti aranır.
- EN 13034:2005+A1:2009 — sıvı kimyasal sıçramasına karşı Tip 6 giyim; ilaçlama tulumunun asgari sınıfı, Tip 6 rehberi.
- EN 388:2016+A1:2018 ve EN ISO 21420:2020 — mekanik risklere karşı eldiven ve genel gereklilikler; budamada kesilme hanesi, EN 388 kodları.
- EN 407:2020 — bakım ve kaynakta ısıya karşı eldiven seviyeleri.
- EN 511:2006 — kış işlerinde soğuğa karşı eldiven; seviyeler.
- EN ISO 20345:2022 — güvenlik botu; tarımda su geçirmez S3/S7 ve kayma direnci, işaretler rehberi.
- EN 1149-5:2018 — tahıl silosu ve tozlu ortamda elektrostatik yük dağıtan giysi; antistatik giyim yazısı.
- EN ISO 20471:2013+A1:2016 — yol kenarı ve traktörle yolda görünürlük, sınıf yazısı.
Etiketteki CE işareti uygunluk beyanıdır; ilaçlama eldiveni ve tulumu Kategori III kapsamındadır, yani bağımsız kuruluş denetiminden geçer.
Tarım ve hayvancılık için ürün grupları
Kataloğumuzda tarım işine yönelik ürünler şu gruplarda: el koruma, kimyasal dayanıklı eldivenler, tek kullanımlık koruyucu tulum, ayak koruma, iş elbiseleri, göz koruma ve endüstriyel ilk yardım.
Eldiveni eldiven seçim rehberi, botu ayakkabı seçim rehberi ile seçebilirsiniz. Gıda işleme ve et tesisi gibi devam eden zincir için gıda ve içecek üretimi sayfasına bakabilirsiniz.