Madencilik, iş kazası ağırlığında en üst sırada yer alan sektörlerden biri. Yeraltında düşük ışık, dar galeri, toz, nem, metan ve göçük riski; yerüstünde dev iş makinesi trafiği, patlatma, kırma-eleme tesisi ve açık havanın tüm zorlukları. Çalışanın başından ayağına aynı anda korunması gerekir ve donanım, ocağın türüne göre değişir. Bu sayfada madencilik işini yeraltı üretim, yerüstü ocak, kırma-eleme ve bakım olarak ayırıp her birinde gereken koruyucu donanımı ve etiketteki standartların anlamını anlatıyoruz.
Maden sahasında öne çıkan riskler
- Düşen kaya ve malzeme: Tavan ve alın dökülmesi, bant konveyörden düşen parça. Baş ve ayak yaralanmalarının başlıca sebebi.
- Sıkışma ve ezilme: Vagon, bant, kırıcı, hidrolik tahkimat; iş makinesiyle galeri duvarı arasında kalma.
- Toz: Kömür tozu ve kristal silika; pnömokonyoz ve silikoz. Etkisi yıllar sonra çıkan, en çok ihmal edilen risk.
- Patlayıcı ortam: Metan ve kömür tozu. Statik elektrik biriktiren giysi ve eldiven tutuşma kaynağı olabilir.
- Gürültü: Delici, kırıcı, fan ve konveyör. Vardiyanın tamamı 85 dB üzerinde geçer.
- Düşük ışık ve görünürlük: Galeride yalnızca baş lambası vardır; iş makinesi operatörü çalışanı reflektif şeritten seçer.
- Nem, su ve soğuk: Yeraltında sürekli ıslak zemin ve damlayan su; yerüstü ocakta kış soğuğu ve yaz sıcağı.
- El yaralanmaları: Kaya elleçleme, tahkimat montajı, halat ve zincir işi; ezilme, kesik, sıyrık.
İş bazında koruyucu donanım
Yeraltı üretim ve tahkimat
Kaya ve tahkimat elemanı elleçlemede aşınmaya ve ezilmeye dayanıklı deri eldivenler ya da sırt darbe korumalı el koruma ürünleri; ıslak galeride kavramayı koruyan kaplamalı genel amaçlı eldivenler. Ayakta su geçirmez, delinmeye dirençli, burnu korumalı iş botları. Metanlı ocakta gövde için hem alev geciktirici hem antistatik alev geciktirici giyim; reflektif şeritli tulum düşük ışıkta görünürlük sağlar. Baş koruması ve baş lambası yeraltının değişmez ikilisidir.
Yerüstü ocak ve nakliye
Kamyon, yükleyici ve delici arasında yaya çalışan herkes yüksek görünürlüklü giyim taşır; ocak sahası açık havadır, kışın reflektif termal parka, yağmurda reflektif su geçirmez giyim. Patlatma ve delme çevresinde iş güvenliği gözlüğü ve işitme koruması; toz için solunum koruması gerekir, bu ürün grubu kataloğumuzda henüz yer almadığından burada yalnızca riski hatırlatıyoruz.
Kırma, eleme ve konveyör
Tesisin en gürültülü ve tozlu noktası. İşitme koruma sürekli takılır; uzun vardiyada kulak tıkacı ile kulaklık birlikte kullanılabilir. Bant temizliği ve tıkanma açmada sıkışma riski nedeniyle enerji kesilmeden müdahale edilmez; tıkanma açarken kesilmeye dayanıklı eldivenler ve yüz siperi kullanılır.
Bakım, kaynak ve atölye
Maden bakım ekibi galeride ve sahada kaynak yapar, hidrolik hat değiştirir, lastik söker. Kaynak için kaynak önlüğü ve ısıya dayanıklı eldiven; hidrolik yağ ve gres için kimyasal dayanıklı eldivenler. Metanlı ocakta sıcak iş ayrı izne bağlıdır ve antistatik giyim şarttır. Ayrıntı için makina ve ekipman sayfasına bakabilirsiniz.
Ocakta ilk yardım ve kurtarma
Kaza yerine ambulans ulaşamaz; ilk müdahale ocağın kendi ekibine düşer. Her vardiyada erişilebilir ilk yardım seti, taşınabilir ilk yardım çantası ve kalp durması ihtimaline karşı otomatik eksternal defibrilatör, kurtarma ekibinin standart donanımının parçasıdır.
Madencilikte karşınıza çıkan standartlar
- EN 388:2016+A1:2018 — eldivende aşınma, kesilme, yırtılma, delinme ve isteğe bağlı darbe (P) hanesi; maden elleçlemesinde aşınma ve darbe belirleyicidir, EN 388 kodları.
- EN ISO 21420:2020 — koruyucu eldivenlerin genel gereklilikleri.
- EN ISO 11612:2015 ve EN ISO 11611:2015 — ısı-alev ve kaynak koruyucu giyim; kodların anlamı.
- EN 1149-5:2018 — elektrostatik yük dağıtan giysi; metanlı ocak ve kömür tozu için ATEX alanlarında antistatik giyim.
- IEC 61482-2:2018 — elektrik ark flaşına karşı giyim; ocak elektrik ekibi için ark flaş yazısı.
- EN 13034:2005+A1:2009 — sıvı sıçramasına karşı Tip 6 giyim; Tip 6 rehberi.
- EN ISO 20471:2013+A1:2016 — yüksek görünürlüklü giyim; yerüstü ocakta Sınıf 2 ve üstü, sınıf yazısı.
- EN ISO 20345:2022 — güvenlik botu; madende S3/S7, delinmeye dirençli taban, su geçirmezlik ve kayma direnci, işaretler rehberi.
- EN 397:2012+A1:2012 — endüstri baretleri; madende düşük sıcaklık ve yanal deformasyon ek işaretleri aranır.
- EN 14404:2004+A1:2010 — dar galeride diz üstü çalışmada diz koruyucu; tip ve seviye.
Maden koruyucularının büyük kısmı Kategori III kapsamındadır; CE işaretinin yanında onaylanmış kuruluş numarası aranır.
Madencilik için ürün grupları
Kataloğumuzda maden sahasına yönelik ürünler şu gruplarda: el koruma, ayak koruma, alev geciktirici giyim, yüksek görünürlüklü giyim, iş tulumu ve pantolonu, işitme koruma, baş koruma ve endüstriyel ilk yardım.
Eldiveni eldiven seçim rehberi, botu ayakkabı seçim rehberi ile seçebilirsiniz. Tünel ve şantiye ağırlıklı işler için altyapı sayfasına bakabilirsiniz.